Prentmet Odda Skólinn

31 styrjaldar og er nú víða tekið að leggja hömlur á það hve mikil landsvæði er heimilt að taka undir skógrækt, t.d. í Svíþjóð. Einstakar trjátegundir gefa af sér hráefni með mismunandi eiginleiga. Þannig gefa lauftré t.d. birki af sér stuttar trefjar sem henta vel í betri prentpappír, mynda þétta kvoðu sem dregur vel að sér farva. Barrtré, fura og greni gefa hinsvegar af sér langartrefjar sem gefa styrk og stífni. Af þessu leiðir að mismunandi pappír inniheldur gjarna ólíkar blöndur trjátrefja sem ætlað er að upphefja bestu eiginleika hverrar tegundar. Á síðari árum hefur endurunninn pappi nýst sem hráefni í ýmsar gerðir grófari pappírs. Um tíma var áhugi fyrir endurnýtingu mjög mikill, en á skömmum tíma lærðist mönnum það að eiginleikar trefjanna dvína mjög við hverja endurvinnslu þannig að hlutfall endurunnins massa hefur minnkað mjög og notkun hans færst yfir vörutegundir sem henta, svo sem dagblaðapappír og aðrar grófari pappírsgerðir. Engu að síður er um mikilvæga vinnslu að ræða þar sem um eyðingu affalls er að ræða og sparnað á nývinnslu trjá. Orka Pappírsframleiðsla byggir í aðalatriðum á hráefni, þ.e. trjám, gífurlegri orku og miklu af hreinu rennandi vatni. Mikil framför hefur orðið í nýtingu orku, með því að fullnýta tré sem til falla, þannig að allir hlutar trjánna sem ekki henta til kvoðu eru nýttir sem eldsneyti, svo sem trjákrónan, rætur og börkur. Vinnsluaðferðir Eins og áður er getið, er prentpappír framleiddur með tvennum hætti: „mekanískum“, en þá er trjábolurinn afbarkaður og síðan rifinn niður eða yddaður. Slíkur pappír er gjarnan nefndur „viðarblandinn“ eða „wood-containing“. Þessi hugtök kunna að valda þeim misskilningi að annar pappír sé ekki unninn úr viði, en svo er ekki. „Viðarblandinn“ pappír inniheldur örsmáar tréflísar eða tréni sem greina má með stækkunargleri. Slíkur pappír er yfileitt notaður í grófari vinnslu, sem ekki er ætlað að endast, t.d. dagblaðapappír. Mekanískur pappír gulnar með tímanum vegna þess að bindiefni trjánna sem nefnist „ligning“ er ekki skilið frá trjákvoðunni áður en hún verður að pappír. Til aðgreiningar frá „mekaniskum“ pappír er „kemiskur“ pappír. Framleiðsla hans byggist á því, að viðurinn er soðinn í tilteknum efna- samsettum lút eða blöndu, sem skilur út „lignin“ og aðgreinir trefjar eða beðmi frá öðrum hlutum trésins. Hinn aðskildi hluti beðmið („cellulosi“) er síðan notaður hreinn til framleiðslu á pappír. Allur betri prentpappír er nú unninn með þessari aðferð enda mun auðveldara að gera hann hvítan, hreinan og laga hann að þeirri notkun sem markaðir kalla á. Vinnsla „kemiskrar“ kvoðu fer fram með tvennum hætti: Sulfit, eða súrri aðferð annars vegar eða Sulfat eða „basiskri“ aðferð hins vegar. Sulfataðferðin er mun algengari, enda krefst hún minna hráefnis (trjáa). Þessi aðferð skilar sterkari pappírskvoðu, sem leiðir af sér meiri burð (stífleika) pappírsins. Sulfitpappír kemur okkur daglega oftast fyrir sjónir sem hvítur umbúðapappír.

RkJQdWJsaXNoZXIy MzI5Mjk2Nw==