30
F R É T T A B L A Ð E F L I N G A R - S T É T T A R F É L A G S
Holdsveikraspítalinn
Heimsótti Holdsveikraspítalann í Laugarnesi
Í söguhorni síðasta blaðs Eflingar var
sagt frá merkilegri sögu Holdsveikra
spítalans í Laugarnesi. Það eru kannski
ekki margir sem hafa dvalið á þeim
spítala frískir í heimsókn í viku en það
gerði Hólmfríður Jakobsdóttir. Spítal
inn brann árið 1943. Hún var send til
Reykjavíkur til sumardvalar til ömmu
sinar og afa, Ingibjargar Jónsdóttur
og Sveins Bergssonar frá Þingeyri við
Dýrafjörð. Í viðtali við Eflingarblaðið
rifjar hún upp nokkrar minningar þess
arar eftirminnilegu dvalar í stórborg
inni. Við gefum Hólmfríði orðið.
Það var ekki til siðs a.m.k. í minni fjölskyldu
að láta börn hlusta á þegar fullorðnir töluðu
saman. Mér var bara sagt að núna ætti ég að
vera hjá ömmu og afa í Reykjavík í sumar og
var ég alsæl með það. Ég hef líklega komið
í byrjun júlí og var fram í september þegar
stríðið braust út. Kannski hafi mamma ætlað
að vera í síldinni á Siglufirði, ég veit það ekki
um tilurð ferðarinnar.
Hólmfríður fæddist árið 1929 á Akureyri
og ólst upp þar og í Hafnarfirði en þá var
kreppan í algleymingi og þá fluttist fjöl-
skyldan til Siglufjarðar, fólkið fór jú þangað
sem vinnan var.
Dvöl á Holdsveikraspítalanum
Mamma átti sjö systur og ein þeirra Camilla
vann á Holdsveikraspítalanum. Þar voru líka
vistaðar þær konur sem áttu við geðveiki
að stríða. Ég man vel eftir tveimur, önnur
sagði sömu setningarnar aftur og aftur allan
daginn, hin var afskaplega róleg og raulaði
alltaf sama lagið. Mér er það enn í fersku
minni hvað mér fannst lagið fallegt.
Camilla var alltaf að vinna á daginn og
ég varð að finna mér eitthvað til á lóðinni
sem var bara tún. Hún átti hjól sem ég átti
Eftirminnileg borgardvöl í Reykjavík
sumarið 1939
að reyna að hjóla á. Ég kunni ekkert á það
enda stórt og vildi ég heldur spjalla við sjúk-
lingana sem sátu á bekk og nutu sólarinnar.
Það voru þrír karlmenn og tvær konur og var
önnur þeirra bara með handarbakið en enga
fingur, hún var líka með málmplötu framan á
hálsinum og þurfti hún alltaf að ýta á hana til
að geta talað. Einn mannanna var með mjög
grófa húð á andlitinu.
Þýskir kafbátar
22. júlí 1939 komu tveir þýskir kafbátar í
höfn hér og var almenningi boðið að koma
og skoða þá. Afi fór með mig, ég man að ég
fór upp og niður stiga, ég hafði ekkert vit á
að þetta væri eitthvað merkilegt sem það var
samt.
Rukkuð um tíu aura
Önnur móðursystir mín átti heima á Laufás-
vegi 19 nú við hliðina á Ameríska sendiráðinu
og fyrir framan franska sendiherrabústaðinn.
Hún átti tvær dætur aðeins yngri en ég og var
ég þar meira og minna alla daga að leika mér
við þær. Þau hjónin höfðu verið í Danmörku,
hann við nám og þegar þau komu heim komu
þau með hlaupahjól, nokkuð sem sást ekki
- segir Hólmfríður Jakobsdóttir, þá 9 ára
Ég spjallaði við sjúklingana sem sátu
á bekk í sólskininu á lóðinni.
Ég fór óvænt á almenningsklósettin
í Bankastræti og var rukkuð um tíu
aura sem ég auðvitað hafði ekki.
----
Ég skoðaði líka þýskan kafbát
með afa.
Camilla, frænka Hólmfríðar, fyrir framan Holdsveikraspítalann